Terug naar nieuws
Terug naar publicaties

Libelle Helpt
Dyscalculie

Het kan behoorlijk frustrerend zijn voor een kind als het niet kan rekenen, vooral als het verder wél meekomt op school. Onderzoek naar het hoe en waarom van dyscalculie staat nog in de kinderschoenen, maar er is wel steeds meer aandacht voor dit probleem.

Sommen maken in de pauze, na school en soms ook nog in de zomervakantie. Weken achterliggen op de rest van de klas. Kinderen met dyscalculie hebben het niet altijd makkelijk. Iemand met dyscalculie heeft rekenproblemen die hardnekkiger zijn dan eigenlijk verwacht zou mogen worden; vaak blijkt dat het kind namelijk wel intelligent genoeg is om bepaalde vraagstukken op te lossen.
Onderzoeken naar het hoe en waarom van deze rekenproblemen staan eigenlijk nog in de kinderschoenen. Ook is het lastig om na te gaan of er wel sprake is van dyscalculie, omdat niet ieder kind met rekenproblemen per definitie deze stoornis heeft. Over de oorzaak van dyscalculie bestaat nog onvoldoende duidelijkheid. Bij sommige soorten dyscalculie zou een erfelijke factor een rol kunnen spelen, omdat bekend is dat dyscalculie vaak bij meerdere personen in een familie voorkomt. Ook problemen met het kortetermijngeheugen kunnen een rol spelen. Zo raken kinderen met dyscalculie makkelijk de draad kwijt tijdens het maken van een som. Eenvoudige sommetjes die andere kinderen uit hun hoofd weten, moeten ze vaak nog uitrekenen. Ook begrijpen ze de instructie van de leerkracht vaak niet zo vlot.

Bang voor boodschappen
Bovendien zorgt dyscalculie voor veel frustraties en in extreme gevallen zelfs voor een minderwaardigheidscomplex. Carry Molenaar is remedial teacher en is gespecialiseerd in dyslexie en dyscalculie. Ze behandelt op haar werk veel kinderen. "Sommige kinderen rekenen überhaupt niet en zijn er zelfs bang voor. Daarom doen ze alles om het rekenen te vermijden. Ze durven bijvoorbeeld niet naar de winkel om boodschappen te doen, tenzij ze een afgepast bedrag meekrijgen. Er zijn vrij veel kinderen die niet alleen dyscalculie hebben maar ook dyslexie. Het is logisch dat zij geen hoge pet van zichzelf op hebben. Ook is het begrijpelijk dat een leerkracht dan niet merkt dat er sprake is van een leerstoornis. En dat is erg jammer, want met goede begeleiding kun je met deze kinderen meestal veel bereiken!"

Steeds grotere achterstand
Dyscalculie wordt vaak pas geconstateerd bij kinderen in groep vijf en zes. Ze hebben veelal moeite met het rekenen met tafels, deelsommen, klokkijken, grotere getallen en breuken. Het inzicht ontbreekt en soms voert een kind trucjes uit die lang niet op alle sommen toepasbaar zijn. Op school onderkent de leraar vaak wel tijdig dat een kind bijvoorbeeld niet kan delen of vermenigvuldigen. Andere dingen, zoals breuken en het berekenen van percentages, lukken daardoor ook niet. "Scholen proberen daar vaak op in te springen door te blijven oefenen met vermenigvuldigen. Zo komt het dat een kind in groep zeven nog vermenigvuldigsommen maakt tot het getal honderd. Maar het probleem is dat het kind daardoor aan andere sommen niet toekomt; daardoor wordt de achterstand steeds groter", zegt Carry Molenaar.
Molenaar schat dat in een schoolklas vijf tot zes procent van de kinderen een lichte of zwaardere vorm van dyscalculie heeft. "Het aantal aanmeldingen en behandelingen neemt toe. Misschien komt het doordat er meer ruchtbaarheid aan dit onderwerp wordt gegeven."
Ook volwassenen kunnen dyscalculie hebben, maar helaas is daar nog niet veel over bekend.

Leren rekenen
Een kind dat in behandeling gaat bij de praktijk waar Carry Molenaar werkt, wordt eerst onderzocht: er wordt een didactisch onderzoek gedaan naar hoe ver het kind met rekenen is en een psychologisch onderzoek. Factoren zoals het korte- en langetermijngeheugen, vaardigheden om te redeneren en ruimtelijk inzicht komen dan aan bod. Vervolgens laat ze het kind sommen maken, waarop een specialist registreert hoe het kind rekent. "We handelen per rekengebied. Een kind dat geen breuken kan maken, laten we zich een periode lang alleen daarop concentreren. Ik maak alles visueel; zo heb ik gisteren nog een kommetje in vijf stukken gebroken om breuken uit te leggen. Maar we hebben ook kaarten waar de tafels van één tot en met tien op staan."
Deze behandeling neemt gemiddeld een jaar of langer in beslag, waarbij het kind iedere week een uur les krijgt. Hoe hoog zijn de slagingskansen van een behandeling? "Er zijn kinderen die helemaal bij komen, terwijl dat bij anderen nooit zal lukken. In dat laatste geval is het einddoel dan dat ze weer dúrven rekenen en dat ze het weer redden in het dagelijks leven."
Een les bij de praktijk waar Carry Molenaar werkt, kost euro 42,50. Momenteel wordt helaas nog erg weinig vergoed door ziektekostenverzekeraars.

Informatie
Wilt u meer informatie? Balans, de landelijke vereniging voor ouders van kinderen met leer-, ontwikkelings- en gedragsstoornissen heeft onder meer een informatie- en advieslijn waar u ook met uw vragen over dyscalculie terecht kunt (0900-202 00 65; euro 0,25 per minuut). Verder geeft deze vereniging, naast het tijdschrift Balans Belang, dat negen keer per jaar verschijnt, een informatiefolder uit en zijn in een speciale uitgave alle artikelen die er tot nu toe via Balans over dyscalculie zijn verschenen, gebundeld. Kijk voor verdere informatie ook op www.balansdigitaal.nl of stuur een e-mail naar info@balansdigitaal.nl

Tekst: Marjolein Straatman. Fotografie: Louis Lemaire. Styling: Barbara Groen en Cleo Scheulderman.

Print deze pagina